XÔI PHÚ THƯỢNG: GIỮ HỒN NGHỀ, BẮT NHỊP THỜI ĐẠI SỐ

Từ một nghề truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ, xôi Phú Thượng (phường Phú Thượng) đang từng bước thích ứng với những thay đổi của thị trường. Bên cạnh việc giữ gìn hương vị, kỹ thuật và những bí quyết làm nghề, người dân Phú Thượng đang tìm thêm cách đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng thông qua môi trường số.
Lãnh đạo phường Phú Thượng tham quan các gian hàng
tại lễ hội xôi, nơi giới thiệu những sản phẩm đặc trưng của làng nghề
     Từ nghề truyền thống đến câu chuyện trên môi trường số
     Ở Phú Thượng, nghề đồ xôi đã trở thành một phần của đời sống và văn hóa địa phương, được trao truyền qua nhiều thế hệ bằng kinh nghiệm, sự khéo léo và tâm huyết của người làm nghề.
     Chị Ngô Thị Thu Hương là chủ một hộ kinh doanh xôi tại Phú Thượng đã có nhiều năm gắn bó với nghề. Theo chị, để làm nên mẻ xôi ngon, người thợ phải tỉ mỉ từ khâu chọn nguyên liệu, ngâm gạo đến kỹ thuật đồ xôi. Từ những hạt nếp quen thuộc, người Phú Thượng tạo nên nhiều loại xôi như xôi gấc, xôi vò, xôi xéo, xôi dừa..., hiện diện trong đời sống và các dịp lễ, Tết, cưới hỏi, hội làng.
     Với những người làm nghề lâu năm như chị Ngô Thị Thu Hương, giữ hương vị đặc trưng cũng là giữ nghề, bởi mỗi mẻ xôi chứa đựng kinh nghiệm được trao truyền qua nhiều thế hệ. Nghề đồ xôi vì thế không chỉ tạo sinh kế mà còn góp phần làm nên nét văn hóa riêng của Phú Thượng. Tuy nhiên, trước sự thay đổi nhanh của thị trường, giữ nghề mới chỉ là bước đầu. Làm thế nào để sản phẩm đến với nhiều khách hàng hơn, câu chuyện làng nghề được biết đến rộng rãi hơn là bài toán đặt ra, trong đó chuyển đổi số đang mở thêm một hướng đi.
Xôi Phú Thượng đang từng bước được quảng bá,
giới thiệu rộng rãi hơn trên môi trường số
     Người tiêu dùng ngày càng có xu hướng tìm kiếm thông tin, xem giới thiệu sản phẩm, tương tác và đặt hàng trên các nền tảng số. Với xôi Phú Thượng, mạng xã hội, video, livestream và các nền tảng bán hàng trực tuyến có thể giúp sản phẩm vượt ra khỏi thị trường truyền thống. Phiên livestream “Tinh hoa Xôi Phú Thượng - Hương vị truyền thống, sản phẩm OCOP” do UBND phường Phú Thượng tổ chức mới đây là một bước đi cụ thể. Qua chương trình, các sản phẩm xôi được giới thiệu trực tiếp tới người xem, tạo cơ hội để các hộ sản xuất, kinh doanh quảng bá sản phẩm, tương tác với khách hàng và kết nối thị trường.
     Đáng chú ý, với một sản phẩm mang đậm yếu tố văn hóa như xôi Phú Thượng, livestream không chỉ là phương thức bán hàng mà còn là cách kể câu chuyện làng nghề bằng phương thức mới. Từ người làm xôi, nguyên liệu, quy trình chế biến đến sản phẩm hoàn thiện, những giá trị vốn quen thuộc trong phạm vi làng nghề có thể được giới thiệu rộng rãi hơn.
Ông Bùi Thế Cường, Phó Chủ tịch UBND phường Phú Thượng (bên phải),
tại phiên livestream quảng bá xôi Phú Thượng
     Ông Bùi Thế Cường, Phó Chủ tịch UBND phường Phú Thượng cho biết, việc đưa các sản phẩm đặc trưng của địa phương lên môi trường số là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay. Chuyển đổi số giúp các hộ sản xuất, kinh doanh mở rộng phương thức quảng bá, tiếp cận người tiêu dùng, qua đó nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm. Theo ông Bùi Thế Cường, điều quan trọng là chuyển đổi số cần được thực hiện lâu dài, để người làm nghề từng bước chủ động ứng dụng công nghệ trong quảng bá, kết nối và tiêu thụ sản phẩm, thay vì chỉ thực hiện theo từng chương trình riêng lẻ.
     Giữ hồn nghề, mở hướng phát triển mới
     Với những nghệ nhân đã gắn bó lâu năm với nghề, chuyển đổi số có thể là một cách làm mới, nhưng yêu cầu thích ứng với thị trường là điều họ cảm nhận rõ. Bà Nguyễn Thị Loan, Chủ tịch Hội Làng nghề truyền thống xôi Phú Thượng chia sẻ, để nghề tồn tại trước hết phải giữ được chất lượng và hương vị riêng. Nhưng cùng với đó, người làm nghề cũng phải thay đổi cách giới thiệu và đưa sản phẩm đến khách hàng.
Bà Nguyễn Thị Loan, Chủ tịch Hội Làng nghề truyền thống xôi Phú Thượng
chia sẻ câu chuyện giữ nghề tại phiên livestream quảng bá xôi Phú Thượng
     Theo Chủ tịch Hội Làng nghề truyền thống xôi Phú Thượng Nguyễn Thị Loan, bên cạnh chất lượng, hình ảnh sản phẩm, bao bì, đóng gói, bảo quản, giao hàng và cách giới thiệu trên mạng xã hội ngày càng quan trọng. Kết hợp giá trị truyền thống với phương thức tiếp cận hiện đại sẽ giúp xôi Phú Thượng có thêm cơ hội đến với những khách hàng mới. Một sản phẩm truyền thống không nhất thiết phải thay đổi bản chất để thích ứng với thời đại; điều cần thay đổi là cách giới thiệu, tiếp cận khách hàng và tổ chức sản xuất, kinh doanh.
     Từ đó, hướng phát triển của xôi Phú Thượng không chỉ dừng ở bán sản phẩm mà còn đặt ra yêu cầu chuẩn hóa chất lượng, nhận diện thương hiệu và nâng cao khâu đóng gói, bảo quản, vận chuyển. Khi thông tin về sản phẩm, nguồn gốc và chất lượng được thể hiện rõ ràng, thống nhất, xôi Phú Thượng sẽ có thêm cơ hội tiếp cận những thị trường xa hơn.
Xôi Phú Thượng đa dạng về màu sắc, phong phú về hương vị,
mang đậm dấu ấn của làng nghề truyền thống
     Tiếp đó là xây dựng nội dung số thường xuyên. Những câu chuyện về nghệ nhân, nguyên liệu, kỹ thuật đồ xôi hay lịch sử làng nghề đều có thể trở thành nội dung quảng bá, giúp người tiêu dùng không chỉ biết đến sản phẩm mà còn hiểu hơn về giá trị văn hóa phía sau.
     Một hướng đi khác mà phường Phú Thượng đang triển khai là gắn xôi với du lịch và trải nghiệm làng nghề. Du khách có thể thưởng thức xôi, tìm hiểu quy trình làm nghề, gặp gỡ người làm nghề và mua sản phẩm về làm quà. Qua đó, xôi Phú Thượng được mở rộng từ một sản phẩm ẩm thực thành một phần của trải nghiệm văn hóa địa phương.
     Để những hướng đi này phát huy được hiệu quả lâu dài, bền vững, người làm nghề cần giữ vai trò chủ thể trong chuyển đổi số. Bên cạnh hỗ trợ đưa sản phẩm lên các nền tảng số, các hộ sản xuất, kinh doanh cần được trang bị những kỹ năng xây dựng nội dung, bán hàng trực tuyến, chăm sóc khách hàng và quản lý đơn hàng. Khi đó, công nghệ sẽ thực sự trở thành công cụ giúp mở rộng thị trường tiêu thụ và gia tăng giá trị cho sản phẩm truyền thống.
Nguồn tin: Phường Phú Thượng