NGƯỜI GIỮ LỬA NGHỀ LÀM BAO ẤM BÁT TRÀNG
- Chủ nhật - 23/08/2026 22:36
- |In ra
- |Đóng cửa sổ này
Gia đình nghệ nhân Trần Đình Tâm là gia đình duy nhất ở Bát Tràng còn gìn giữ nghề làm bao ấm tích, với bí quyết được truyền qua 4 thế hệ. Bằng đôi tay khéo léo và sự tinh tế được tôi luyện qua năm tháng, ông Trần Đình Tâm vẫn bền bỉ giữ nghề, làm nên những chiếc bao ấm mang vẻ đẹp mộc mạc, tinh tế.
Nghệ nhân Trần Đình Tâm (bên phải) giới thiệu với du khách
về chiếc bao ấm tích nhà làm
về chiếc bao ấm tích nhà làm
Khi nhắc tới Bát Tràng, người ta thường nghĩ ngay đến nghề gốm, nhưng ít ai biết nơi đây còn có một nghề thủ công độc đáo, góp phần làm nên bản sắc của làng nghề danh tiếng này. Đó là nghề làm bao ấm tích hay như dân làng vẫn gọi là nghề rút bao ấm.
Đi qua con đường nhỏ với những bức tường cao ngút, chúng tôi đến nhà nghệ nhân Trần Đình Tâm nằm ngay giữa làng Bát Tràng cổ. Không phải những lò đốt quen thuộc hay những sản phẩm gốm đủ hình dáng, màu sắc, trong nhà ông Trần Đình Tâm là những hàng bao ấm tích đủ kích cỡ được xếp ngay ngắn. Rót chén trà mời khách, nghệ nhân Trần Đình Tâm kể với chúng tôi câu chuyện về nghề như một lời tự sự với chính mình.
Người Bát Tràng từ lâu đã quen với một loại trà rất riêng mang tên trà hạt hoa sói. Trà hạt hoa sói không đơn thuần là một thức uống thơm, thanh khiết mà còn phản ánh điều kiện sống, phù hợp với đặc thù công việc vốn gắn bó với đất và lửa, với những lò nung đỏ rực quanh năm của người Bát Tràng. Trà hạt hoa sói được pha trong ấm tích của Bát Tràng, giữ ấm bằng bao ấm tích là câu chuyện của những khoảng nghỉ giữa nhịp lao động. Những chiếc bao ấm tích Bát Tràng giúp cho nước trà luôn được nóng hổi, lưu giữ trọn vẹn vị hương thơm dịu nhẹ, thanh mát trong suốt cả ngày. Dù được làm từ vài chục năm trước, bao ấm tích vẫn luôn bền, đẹp theo thời gian.
Cầm một chiếc bao ấm trên tay, nghệ nhân Trần Đình Tâm bảo, nghề không quá nặng nhọc nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ, vì thế ngày càng khó tìm người trẻ theo nghề. Để hoàn thành một chiếc bao ấm, ông cần khoảng 240 nan tre. Công đoạn nào cũng nhỏ, cũng kỹ, từ chọn tre, chẻ nan, ngâm, xử lý bằng nước vôi trong đến chuốt và uốn nan. Với người không có nghề, những thanh tre gần như giống nhau; còn với nghệ nhân Trần Đình Tâm, chỉ một cái liếc mắt, một lần cầm thử, ông đã nhận ra đâu là tre già, đâu là nan đẹp, nan phù hợp để tạo nên một chiếc bao ấm bền chắc. Mỗi cây tre, ông chỉ chọn được khoảng 20% để làm nan, phần còn lại phải bỏ đi. Nan tre dùng để uốn khuôn thật khéo để tròn đều, không gãy. Bao ấm được nhồi bông và rơm cũng cần độ tròn đều, đầy đặn, đẹp mắt. Một sản phẩm tưởng mộc mạc nhưng để hoàn thiện đòi hỏi sự chính xác ở từng động tác. Điều làm nên sự khác biệt của người thợ lành nghề nằm ở chính những công đoạn tưởng như giản đơn ấy.
Di sản của Bát Tràng không chỉ nằm trong những sản phẩm được tạo ra mà còn hiện diện trong nếp sinh hoạt, tập quán và những thói quen đã được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Với gia đình nghệ nhân Trần Đình Tâm, nghề làm bao ấm đã đi qua 4 thế hệ. Giữ nghề, vì thế không chỉ là giữ một cách làm ra sản phẩm mà còn là giữ lại ký ức về một nếp sống Bát Tràng và truyền cho các thế hệ mai sau sự tinh tế của bàn tay người thợ.
Đi qua con đường nhỏ với những bức tường cao ngút, chúng tôi đến nhà nghệ nhân Trần Đình Tâm nằm ngay giữa làng Bát Tràng cổ. Không phải những lò đốt quen thuộc hay những sản phẩm gốm đủ hình dáng, màu sắc, trong nhà ông Trần Đình Tâm là những hàng bao ấm tích đủ kích cỡ được xếp ngay ngắn. Rót chén trà mời khách, nghệ nhân Trần Đình Tâm kể với chúng tôi câu chuyện về nghề như một lời tự sự với chính mình.
Người Bát Tràng từ lâu đã quen với một loại trà rất riêng mang tên trà hạt hoa sói. Trà hạt hoa sói không đơn thuần là một thức uống thơm, thanh khiết mà còn phản ánh điều kiện sống, phù hợp với đặc thù công việc vốn gắn bó với đất và lửa, với những lò nung đỏ rực quanh năm của người Bát Tràng. Trà hạt hoa sói được pha trong ấm tích của Bát Tràng, giữ ấm bằng bao ấm tích là câu chuyện của những khoảng nghỉ giữa nhịp lao động. Những chiếc bao ấm tích Bát Tràng giúp cho nước trà luôn được nóng hổi, lưu giữ trọn vẹn vị hương thơm dịu nhẹ, thanh mát trong suốt cả ngày. Dù được làm từ vài chục năm trước, bao ấm tích vẫn luôn bền, đẹp theo thời gian.
Cầm một chiếc bao ấm trên tay, nghệ nhân Trần Đình Tâm bảo, nghề không quá nặng nhọc nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ, vì thế ngày càng khó tìm người trẻ theo nghề. Để hoàn thành một chiếc bao ấm, ông cần khoảng 240 nan tre. Công đoạn nào cũng nhỏ, cũng kỹ, từ chọn tre, chẻ nan, ngâm, xử lý bằng nước vôi trong đến chuốt và uốn nan. Với người không có nghề, những thanh tre gần như giống nhau; còn với nghệ nhân Trần Đình Tâm, chỉ một cái liếc mắt, một lần cầm thử, ông đã nhận ra đâu là tre già, đâu là nan đẹp, nan phù hợp để tạo nên một chiếc bao ấm bền chắc. Mỗi cây tre, ông chỉ chọn được khoảng 20% để làm nan, phần còn lại phải bỏ đi. Nan tre dùng để uốn khuôn thật khéo để tròn đều, không gãy. Bao ấm được nhồi bông và rơm cũng cần độ tròn đều, đầy đặn, đẹp mắt. Một sản phẩm tưởng mộc mạc nhưng để hoàn thiện đòi hỏi sự chính xác ở từng động tác. Điều làm nên sự khác biệt của người thợ lành nghề nằm ở chính những công đoạn tưởng như giản đơn ấy.
Di sản của Bát Tràng không chỉ nằm trong những sản phẩm được tạo ra mà còn hiện diện trong nếp sinh hoạt, tập quán và những thói quen đã được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Với gia đình nghệ nhân Trần Đình Tâm, nghề làm bao ấm đã đi qua 4 thế hệ. Giữ nghề, vì thế không chỉ là giữ một cách làm ra sản phẩm mà còn là giữ lại ký ức về một nếp sống Bát Tràng và truyền cho các thế hệ mai sau sự tinh tế của bàn tay người thợ.
Nguồn tin: Xã Bát Tràng
Chú ý: Việc đăng lại bài viết trên ở website hoặc các phương tiện truyền thông khác mà không ghi rõ nguồn http://nukeviet.vn là vi phạm bản quyền