Ngày 19-8-1945 là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc. Thắng lợi của Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội đưa chính quyền về tay nhân dân, mở đường cho sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2-9-1945, chấm dứt chế độ thuộc địa và phong kiến, đưa dân tộc ta bước vào kỷ nguyên độc lập, nhân dân trở thành người làm chủ đất nước và vận mệnh của mình.
Thủ đô Hà Nội đã có sự thay đổi toàn diện
theo hướng văn minh - hiện đại sau 81 năm xây dựng và phát triển
Từ Cách mạng Tháng Tám đến nhà nước của dân
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là kết quả của quá trình chuẩn bị lâu dài, sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng sức mạnh quật khởi của toàn dân tộc. Trong quá trình chuẩn bị cách mạng, Đảng đặc biệt coi trọng giác ngộ, tập hợp, tổ chức và phát huy sức mạnh quần chúng. Tư tưởng “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta” thể hiện ý chí độc lập, tự chủ, đồng thời khẳng định nhân dân là chủ thể sáng tạo lịch sử và nguồn sức mạnh quyết định thắng lợi của cách mạng.
Vì vậy, ý nghĩa sâu sắc của Cách mạng Tháng Tám nằm ở sự thay đổi căn bản địa vị của nhân dân trong đời sống chính trị. Nhân dân từ chỗ bị áp bức, mất quyền tự quyết trở thành người làm chủ quốc gia. Cách mạng Tháng Tám đồng thời mở ra một phương thức tổ chức quyền lực mới, đặt nền móng cho quá trình xây dựng nhà nước của nhân dân.
Sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ngày 2-9-1945, mở ra nhiệm vụ lịch sử mới: Xây dựng nhà nước, tổ chức xã hội và bảo vệ những thành quả cách mạng. Nếu Cách mạng Tháng Tám xác lập quyền làm chủ của nhân dân, thì quá trình xây dựng nhà nước đặt ra yêu cầu tổ chức, thực thi và kiểm soát quyền lực nhằm phục vụ lợi ích quốc gia, dân tộc và nhân dân.
Từ Hiến pháp năm 1946 và quá trình xây dựng nhà nước qua các thời kỳ cách mạng, quyền làm chủ của nhân dân từng bước được thể chế hóa. Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ độc lập, chủ quyền, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân; quyền lực công phải được tổ chức và thực thi vì lợi ích chung. Điều đó cho thấy xây dựng nhà nước không dừng ở việc thiết lập một bộ máy quản lý, mà hướng tới một thiết chế quyền lực hợp pháp, chính đáng, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả.
Trong điều kiện hiện nay, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa cần được đặt trong dòng chảy lịch sử đó. Nhà nước pháp quyền là phương thức thể chế hóa và bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân bằng Hiến pháp và pháp luật. Quyền lực nhà nước được tổ chức và thực thi theo pháp luật; quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân được bảo đảm; hoạt động công quyền chịu sự kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Qua đó, quyền làm chủ được chuyển hóa thành những bảo đảm pháp lý và kết quả cụ thể trong đời sống.
Tiếp nối tinh thần quật khởi
Trong giai đoạn phát triển mới, nhà nước cần nâng cao năng lực kiến tạo, dự báo và xử lý những vấn đề mới, tháo gỡ điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo môi trường thuận lợi để người dân, doanh nghiệp phát huy năng lực.
Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI cho thấy rõ yêu cầu đó. Kỳ họp diễn ra khi cả nước vừa sơ kết một năm sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời nỗ lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Các chủ trương lớn của Trung ương, đặc biệt các nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, đang nhanh chóng được thể chế hóa thành chính sách, pháp luật và chuyển hóa thành kết quả cụ thể trong đời sống.
Việc Quốc hội xem xét, thông qua 15 luật, 4 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật và quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước đặt ra yêu cầu cao về chất lượng lập pháp. Thước đo của kỳ họp nằm ở khả năng các luật, nghị quyết giải quyết đúng vấn đề thực tiễn, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo chuyển biến trong đời sống. Đây là bước chuyển từ tư duy lập pháp thiên về quản lý sang kiến tạo phát triển; từ coi trọng số lượng văn bản sang đề cao chất lượng, hiệu quả thực thi và khả năng dự báo, tạo hành lang pháp lý cho những động lực tăng trưởng mới.
Tinh thần “pháp luật phải đi trước, mở đường cho phát triển” có ý nghĩa đặc biệt đối với xây dựng nhà nước pháp quyền. Một đạo luật tốt phải bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, chặt chẽ và khả thi; đồng thời, phải xuất phát từ thực tiễn, giải quyết đúng vấn đề và tạo ra những chuyển biến có thể kiểm chứng. Thủ tục rườm rà, trách nhiệm không rõ, nguồn lực thiếu hoặc tổ chức thực hiện thiếu thống nhất có thể biến một chính sách đúng thành điểm nghẽn. Vì vậy, chất lượng pháp luật phải được đánh giá cả ở nội dung và hiệu quả thực thi.
Yêu cầu này càng rõ trong quá trình đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Phân cấp, phân quyền tạo điều kiện phát huy tính chủ động, sáng tạo của các cấp, các ngành và địa phương, song phải đi cùng nguồn lực, nhân lực, dữ liệu, thẩm quyền rõ ràng và cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp. Một nhà nước pháp quyền hiệu lực phải vừa phân định rõ quyền hạn, vừa kiểm soát chặt chẽ việc thực thi quyền lực.
Trong đó, trách nhiệm của người đứng đầu có ý nghĩa then chốt. Yêu cầu người đứng đầu cơ quan soạn thảo trực tiếp chỉ đạo, xử lý những vấn đề lớn, vấn đề khó và chịu trách nhiệm về chất lượng từng dự án luật, nghị quyết góp phần hình thành văn hóa trách nhiệm trong hoạt động công vụ: Quyền hạn gắn với trách nhiệm, nhiệm vụ gắn với kết quả, quyết định gắn với giải trình. Đây là điều kiện quan trọng để khắc phục tâm lý đùn đẩy, né tránh và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia.
Đối với các dự án quan trọng của quốc gia, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Quyết định về vốn đầu tư, tiến độ, phương án thực hiện, tác động môi trường, đền bù, tái định cư hay hiệu quả kinh tế - xã hội đều gắn với nguồn lực quốc gia và đời sống nhân dân. Vì vậy, quyết liệt phải đi cùng khoa học, minh bạch và trách nhiệm giải trình; thận trọng phải gắn với yêu cầu xử lý công việc đúng thời điểm. Nhà nước pháp quyền cần tạo cơ chế để quyết sách được đưa ra kịp thời, đồng thời đủ chặt chẽ để hạn chế sai sót, lãng phí và rủi ro.
Đổi mới tư duy lập pháp cũng phải đặt người dân và doanh nghiệp ở vị trí trung tâm. Nếu trong Cách mạng Tháng Tám, sức mạnh nhân dân làm nên thắng lợi, thì trong kỷ nguyên phát triển mới, sức mạnh ấy cần được khơi thông bằng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và thuận lợi.
Cùng với đổi mới tư duy lập pháp, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo mở ra phương thức mới trong nghiên cứu, phân tích và xây dựng pháp luật. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy giá trị khi phục vụ một quy trình lập pháp dân chủ, khoa học và thực chất; dựa trên dữ liệu, tổng kết thực tiễn, nghiên cứu chuyên sâu và lắng nghe ý kiến của chuyên gia, doanh nghiệp, người dân - những chủ thể trực tiếp chịu tác động của chính sách.
Vì vậy, xây dựng nhà nước pháp quyền cần phải gắn với đổi mới phương thức quản trị: Quyền lực được tổ chức hợp lý, phân công, phối hợp và kiểm soát hiệu quả; cơ quan công quyền hoạt động minh bạch, có trách nhiệm; pháp luật bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân; chính sách hướng tới phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Đó cũng là sự tiếp nối tinh thần Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi dân tộc ta chủ động nắm bắt thời cơ, phát huy sức mạnh toàn dân để giành chính quyền. Từ giành chính quyền đến xây dựng chính quyền, từ xây dựng chính quyền đến hoàn thiện nhà nước pháp quyền, từ quản lý đến kiến tạo phát triển là một quá trình kế thừa và phát triển liên tục. Phát huy tinh thần quật khởi của Cách mạng Tháng Tám trong điều kiện mới chính là làm cho quyền làm chủ của nhân dân được bảo đảm ngày càng đầy đủ bằng Hiến pháp và pháp luật; xây dựng bộ máy nhà nước hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; đưa pháp luật thực sự trở thành công cụ khơi thông nguồn lực, mở rộng không gian phát triển và nâng cao đời sống nhân dân. Đó là nền tảng để xây dựng một nhà nước pháp quyền thực sự của dân, do dân, vì dân, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và hiện thực hóa khát vọng về một Việt Nam phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Nguồn tin: TS.PHẠM NGỌC HÙNG
Chú ý: Việc đăng lại bài viết trên ở website hoặc các phương tiện truyền thông khác mà không ghi rõ nguồn http://nukeviet.vn là vi phạm bản quyền
Đang truy cập :
196
Hôm nay :
63315
Tháng hiện tại
: 774582
Tổng lượt truy cập : 45600240
»
Tin Tức
»
Tin Tức
DÒNG HỌ HIẾU HỌC - LÀNG KHOA BẢNG - ĐẤT TỨ DANH HƯƠNG
HÀ NỘI KHEN THƯỞNG QUÁN QUÂN ĐƯỜNG LÊN ĐỈNH OLYMPIA TRẦN BÙI BẢO KHÁNH
“THẦN ĐỒNG” NGƯỜI VIỆT VỪA GIẢI ĐƯỢC BÀI TOÁN BỊ BỎ NGỎ HƠN 50 NĂM
PHƯỜNG GIẢNG VÕ TẬP HUẤN ĐẶC BIỆT VỀ ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) CHO CÁN BỘ, CÔNG CHỨC
QUÁN QUÂN ĐƯỜNG LÊN ĐỈNH OLYMPIA 2025 TRẦN BÙI BẢO KHÁNH - NIỀM TỰ HÀO CỦA HỌC SINH THỦ ĐÔ
MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM - NÒNG CỐT TRONG TẬP HỢP, ĐOÀN KẾT VÀ PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA NHÂN DÂN
PGS.TS. NGUYỄN XUÂN THẢO: “SINH VIÊN THI GIẢI TÍCH 7 ĐIỂM TRỞ XUỐNG THÌ KHÔNG CẦN CHÀO TÔI”
CÁC ỦY VIÊN BỘ CHÍNH TRỊ KHÓA XIII ĐƯỢC BẦU VÀO BAN CHẤP HÀNH TRUNG ƯƠNG KHÓA XIV
Powered by
