Nhiều trường học tại Hà Nội đã và đang đẩy mạnh giáo dục STEM, STEAM theo hướng gắn với thực tiễn, tăng trải nghiệm và phát huy vai trò chủ động của học sinh.
Học sinh Trường THCS Trưng Vương thích thú
với hoạt động STEM “Thiết kế cầu bằng que kem”
Không còn là những giờ học nặng về lý thuyết, STEM, STEAM giúp các em học sinh nuôi dưỡng tư duy sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề để thích ứng với thời đại công nghệ số hiện nay.
Học sinh được “học bằng làm”
Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ, tích hợp mô hình giáo dục STEM, STEAM và phát triển không gian sáng tạo trong trường học.
Tinh thần đó đang hiện diện rõ nét trong nhiều cơ sở giáo dục từ Mầm non đến Trung học phổ thông tại Hà Nội khi mở rộng giáo dục tích hợp các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) cùng nghệ thuật (STEAM). Thay vì chỉ tiếp cận kiến thức qua sách vở, học sinh được trực tiếp tham gia trải nghiệm, thiết kế, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm học tập.
Tại Trường THCS Trưng Vương, phường Cửa Nam, hoạt động STEM đã trở thành một phần quen thuộc của học sinh. Mới đây, trong khuôn khổ Tuần lễ “Dấu ấn mùa hè 2026”, nhà trường tổ chức hoạt động STEM “Thiết kế cầu bằng que kem” dành cho học sinh khối 6, 7, 8.
Từ những vật liệu đơn giản, các nhóm học sinh cùng nhau lên ý tưởng, tính toán kết cấu, thử độ bền và hoàn thiện mô hình cây cầu của mình. Không khí cuộc thi sôi nổi với hình ảnh những “kỹ sư nhí” say mê lắp ghép, điều chỉnh mô hình và kiểm tra khả năng chịu lực.
Điều đáng chú ý không nằm ở sản phẩm cuối cùng, mà ở quá trình học sinh vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề. Các em phải tính toán kích thước, lựa chọn phương án kết cấu phù hợp, phối hợp làm việc nhóm và liên tục điều chỉnh khi mô hình chưa đạt yêu cầu. Đây cũng chính là tinh thần cốt lõi của giáo dục STEM, STEAM: Học sinh không tiếp nhận kiến thức một chiều mà chủ động khám phá thông qua trải nghiệm thực tế.
Thông tin từ Trường THCS Trưng Vương cho biết, năm học 2025-2026, nhà trường triển khai mô hình giáo dục STEM theo định hướng dự án với học sinh lớp 7S. Quy trình kỹ thuật STEM từ xác định vấn đề, nghiên cứu giải pháp, thiết kế nguyên mẫu đến thử nghiệm và cải tiến sản phẩm được xây dựng đầy đủ. Từ mô hình này, học sinh đã phát triển nhiều dự án đa dạng như robot hút bụi, hệ thống hướng năng thông minh cho pin mặt trời, đèn giao thông, máy hút ẩm hay giải pháp xử lý rác hữu cơ từ rau củ quả thừa.
Các dự án không còn mang tính mô phỏng mà gắn với những vấn đề thực tiễn của đời sống. Học sinh được đặt vào vai trò người giải quyết các vấn đề, qua đó hình thành tư duy để phản biện, kỹ năng nghiên cứu, khả năng hợp tác và tinh thần sáng tạo trong học tập.
Ở cấp Mầm non, giáo dục STEAM được nhiều trường triển khai theo hướng gần gũi, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi. Tại Trường Mầm non Phúc Lộc, xã Đông Anh, giáo viên tổ chức các dự án STEAM nhỏ, hoạt động trải nghiệm theo chủ đề và lồng ghép STEAM vào các giờ chơi, hoạt động khám phá khoa học. Trẻ được tham gia làm mô hình hệ mặt trời, chế tạo ô tô di chuyển, máy lọc nước mini hay điện thoại không dây từ những vật liệu quen thuộc.
Trong khi đó, tại Trường Mầm non Việt Triều - Hữu nghị, hoạt động STEAM được triển khai thường xuyên thông qua các thí nghiệm đơn giản nhưng kích thích trí tò mò của trẻ. Mới đây, từ những nguyên vật liệu quen thuộc như baking soda, giấm trắng và bóng bay, học sinh lớp Bé 2 của trường đã cùng thực hiện thí nghiệm "Cá nóc thần kỳ". Không chỉ mang đến những tiếng cười thích thú, hoạt động còn giúp học sinh phát triển tư duy khoa học, khả năng quan sát, dự đoán kết quả và khám phá mối liên hệ giữa nguyên nhân - kết quả.
Tập huấn giáo viên là khâu quan trọng
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và công nghệ phát triển nhanh chóng, STEM, STEAM được xem là hướng tiếp cận phù hợp để đào tạo năng lực cho học sinh thời đại mới. Để phương pháp này thực sự hiệu quả, điều quan trọng không nằm ở việc tổ chức nhiều hoạt động hay tạo ra những sản phẩm đẹp, mà là hình thành năng lực học tập và giải quyết vấn đề cho học sinh. Do đó, giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh được thử nghiệm, chấp nhận sai và tự điều chỉnh.

Học sinh Trường Mầm non Phúc Lộc được học tập
trong môi trường giàu tính khám phá và truyền cảm hứng
Theo Nhà giáo Đỗ Thị Hậu, Hiệu trưởng Trường Mầm non Phúc Lộc, việc xây dựng môi trường học tập phù hợp, giàu tính khám phá và truyền cảm hứng đặc biệt được chú trọng. Bên cạnh các không gian trải nghiệm lớp học và phòng chức năng, nhà trường được đầu tư các góc STEAM, khu khám phá khoa học, vật liệu tái chế, không gian sáng tạo nghệ thuật, khu vườn thực hành thông minh để trẻ có cơ hội học thông qua chơi và trải nghiệm.
Song song với đó, công tác tập huấn giáo viên được xem là yếu tố then chốt. STEM, STEAM không chỉ là thêm một hoạt động ngoại khóa mà là phương pháp giáo dục đòi hỏi giáo viên biết tổ chức hoạt động liên môn, khuyến khích học sinh tư duy độc lập và kết nối kiến thức với cuộc sống.
Nhà giáo Nguyễn Thu Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Trưng Vương cho rằng, trước đây nhiều người nghĩ STEM chỉ phù hợp với những trường có điều kiện tốt. Tuy nhiên, theo cô, điều quan trọng nhất không phải thiết bị đắt tiền mà là tư duy tổ chức dạy học và sự tâm huyết của giáo viên.
Thực tế, nhiều hoạt động STEM hiệu quả được triển khai từ những vật liệu rất đơn giản, gần gũi trong đời sống hằng ngày. Điều học sinh cần là môi trường để được khám phá, sáng tạo và kết nối kiến thức với thực tế. Các giáo viên đánh giá, giáo dục STEM, STEAM giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo, năng lực kỹ thuật, kỹ năng hợp tác và giao tiếp; đồng thời khơi dậy niềm yêu thích với khoa học và công nghệ.
Quan trọng hơn, đây là cách để nhà trường chuẩn bị cho học sinh những năng lực cần thiết trong xã hội hiện đại - nơi khả năng thích ứng, sáng tạo và giải quyết vấn đề được đánh giá cao, thay bằng việc chỉ ghi nhớ kiến thức đơn thuần. Khi lớp học không còn giới hạn trong những trang sách và học sinh được trực tiếp trải nghiệm, STEM, STEAM mới thực sự trở thành môi trường nuôi dưỡng phẩm chất, năng lực của học sinh.
Nguồn tin: NAM DU
Chú ý: Việc đăng lại bài viết trên ở website hoặc các phương tiện truyền thông khác mà không ghi rõ nguồn http://nukeviet.vn là vi phạm bản quyền