BÀI HỌC KINH NGHIỆM SAU 1 NĂM THỰC HIỆN MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG 2 CẤP

Thứ tư - 01/07/2026 22:38

Sau 1 năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước, nhiều địa phương đã đạt được những kết quả tích cực…

Việc vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp
đang tạo nền móng vững chắc phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới

     Tuy nhiên, quá trình thực hiện cũng bộc lộ không ít hạn chế như sự quá tải ở cấp cơ sở, bất cập trong phân cấp, phân quyền, chất lượng đội ngũ cán bộ chưa đồng đều và cơ chế phối hợp liên thông còn thiếu chặt chẽ.
     Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được xem là bước cải cách mạnh mẽ, hướng tới tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, tăng cường tính tự chủ và trách nhiệm của cấp cơ sở. Sau 1 năm thực hiện, mô hình này đã tạo ra những chuyển biến bước đầu trong tổ chức bộ máy hành chính, phương thức quản lý và chất lượng phục vụ nhân dân.
     Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng đặt ra nhiều vấn đề mới cần được tổng kết, đánh giá một cách khoa học nhằm tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
     Những thành công bước đầu
     Tinh gọn tổ chức bộ máy, giảm tầng nấc trung gian. Một trong những kết quả nổi bật sau 1 năm thực hiện là việc giảm đáng kể đầu mối trung gian trong hệ thống chính quyền địa phương. Việc tổ chức chính quyền theo 2 cấp đã góp phần thu gọn bộ máy hành chính; giảm sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ; rút ngắn quy trình xử lý công việc; tiết kiệm chi phí hành chính và ngân sách nhà nước. Nhiều địa phương đã chủ động sắp xếp lại các cơ quan chuyên môn theo hướng liên thông, đa ngành, đa lĩnh vực, qua đó nâng cao tính linh hoạt trong điều hành và quản lý nhà nước.
     Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở. Việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho cấp xã, phường giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong giải quyết công việc liên quan trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp. Thời gian giải quyết thủ tục hành chính ở nhiều địa phương được rút ngắn; tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình được cải thiện. Đồng thời, mô hình mới đã thúc đẩy vai trò “gần dân, sát dân” của chính quyền cơ sở, tạo điều kiện để phản ánh, kiến nghị của người dân được xử lý nhanh hơn, hiệu quả hơn.
     Thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số. Sau 1 năm triển khai, nhiều địa phương đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng nền hành chính số, từng bước hình thành mô hình quản trị địa phương thông minh. Một số kết quả đáng chú ý gồm: Tăng tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến; liên thông dữ liệu giữa các cơ quan; ứng dụng chữ ký số, hồ sơ điện tử; tăng cường tiếp nhận và xử lý phản ánh trực tuyến của người dân. Điều này góp phần giảm áp lực hành chính, tiết kiệm thời gian, chi phí cho cả cơ quan quản lý và người dân.
     Tăng cường tính chủ động và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Mô hình chính quyền 2 cấp đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Trong thực tiễn, nhiều cán bộ, công chức đã chủ động nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng quản trị và năng lực ứng dụng công nghệ số để đáp ứng yêu cầu mới. Bên cạnh đó, trách nhiệm cá nhân trong thực thi công vụ được xác định rõ hơn, góp phần hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm và nâng cao kỷ luật hành chính.

Giải quyết thủ tục cho người dân tại Trung tâm
Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội - Chi nhánh số 2

     Những hạn chế và khó khăn trong quá trình thực hiện
     Khối lượng công việc ở cấp cơ sở tăng mạnh. Khi thực hiện mô hình 2 cấp, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp trung gian được chuyển trực tiếp xuống cấp xã, phường. Điều này dẫn đến tình trạng: Quá tải công việc; thiếu nhân lực chuyên môn; áp lực lớn đối với cán bộ cơ sở; nguy cơ giảm chất lượng xử lý công vụ. Ở một số địa phương, cán bộ cấp xã phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, trong khi chế độ đãi ngộ và điều kiện làm việc chưa tương xứng.
     Chất lượng đội ngũ cán bộ chưa đồng đều. Một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế về: Năng lực quản trị; kỹ năng số; kỹ năng điều hành; trình độ tham mưu và xử lý tình huống. Trong khi đó, yêu cầu của mô hình mới đòi hỏi cán bộ phải có tư duy tổng hợp, khả năng xử lý đa lĩnh vực và thích ứng nhanh với môi trường quản trị hiện đại.
     Phân cấp, phân quyền chưa đồng bộ. Dù đã có nhiều đổi mới, song trên thực tế vẫn tồn tại tình trạng: Phân cấp chưa triệt để; một số lĩnh vực còn chồng chéo thẩm quyền; cơ chế phối hợp giữa các cấp chưa thật sự rõ ràng; thiếu hướng dẫn cụ thể trong tổ chức thực hiện. Điều này dẫn tới tình trạng có nơi “phân quyền hình thức”, cấp cơ sở được giao nhiệm vụ nhưng chưa được trao đủ nguồn lực và thẩm quyền tương ứng.
     Hạ tầng số và nguồn lực tài chính còn hạn chế. Ở nhiều địa phương, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, hạ tầng công nghệ thông tin còn yếu; cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ; trang thiết bị phục vụ chuyển đổi số còn thiếu. Nguồn ngân sách dành cho cải cách hành chính và đào tạo nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
     Nguyên nhân của những hạn chế
     Những hạn chế nêu trên xuất phát từ nhiều những nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan như sau:
     Thứ nhất, Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là vấn đề mới, chưa có nhiều kinh nghiệm thực tiễn nên quá trình triển khai khó tránh khỏi lúng túng.
     Thứ hai, Hệ thống pháp luật và cơ chế hướng dẫn thực hiện chưa hoàn toàn đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong tổ chức thực hiện ở cơ sở.
     Thứ ba, Nguồn nhân lực chất lượng cao ở cấp xã, phường còn thiếu, nhất là cán bộ có năng lực chuyển đổi số và quản trị hiện đại.
     Thứ tư, Một số địa phương chưa chủ động đổi mới tư duy quản lý; còn tâm lý trông chờ, phụ thuộc vào cấp trên.

Bộ máy chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn Thủ đô
ngày càng phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp

     Bài học kinh nghiệm
     Một là, phải bảo đảm đồng bộ giữa tổ chức bộ máy và cơ chế phân quyền. Tinh gọn bộ máy chỉ phát huy hiệu quả khi đi đôi với phân cấp, phân quyền rõ ràng, minh bạch và phù hợp với năng lực thực tế của chính quyền cơ sở. Việc giao nhiệm vụ phải gắn với trao quyền, nguồn lực và cơ chế kiểm tra, giám sát tương ứng.
     Hai là, lấy người dân làm trung tâm của cải cách. Mục tiêu cao nhất của mô hình chính quyền 2 cấp là nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Vì vậy, mọi hoạt động cải cách cần hướng tới thuận lợi cho người dân; giảm thủ tục hành chính; tăng tính minh bạch; nâng cao sự hài lòng của xã hội.
     Ba là, xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở đủ năng lực. Đây là yếu tố quyết định thành công của mô hình. Cần chú trọng đào tạo kỹ năng quản trị hiện đại; bồi dưỡng năng lực số, chuẩn hóa trình độ chuyên môn; có chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao về cơ sở; đồng thời, cần xây dựng cơ chế đánh giá cán bộ dựa trên hiệu quả công việc và mức độ hài lòng của người dân.
     Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị địa phương. Chuyển đổi số là công cụ quan trọng giúp mô hình chính quyền 2 cấp vận hành hiệu quả. Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu số; xây dựng nền tảng quản trị liên thông; phát triển dịch vụ công trực tuyến; bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu.
     Năm là, tăng cường kiểm tra, giám sát và tổng kết thực tiễn. Quá trình thực hiện cần được theo dõi thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện bất cập, điều chỉnh chính sách phù hợp; đồng thời, cần chú trọng tổng kết thực tiễn, nhân rộng các mô hình hiệu quả và bổ sung cơ sở lý luận cho việc hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương trong tương lai.
     Sau 1 năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý, thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số.

Cán bộ UBND xã Phúc Thịnh giải quyết thủ tục hành chính cho người dân

     Tuy nhiên, quá trình thực hiện cũng bộc lộ những hạn chế về năng lực cán bộ, phân cấp, nguồn lực và hạ tầng kỹ thuật. Thực tiễn bước đầu cho thấy, để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phát huy hiệu quả bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, tăng cường chuyển đổi số và bảo đảm sự đồng bộ giữa phân quyền với nguồn lực thực hiện. Đây không chỉ là yêu cầu của cải cách hành chính mà còn là điều kiện quan trọng để xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ nhân dân…

Nguồn tin: Thiếu tướng, PGS, TS.Nguyễn Văn Sáu
Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng Việt Nam

Chú ý: Việc đăng lại bài viết trên ở website hoặc các phương tiện truyền thông khác mà không ghi rõ nguồn http://nukeviet.vn là vi phạm bản quyền

Những tin mới hơn

• PHÁT HUY VAI TRÒ CHỦ THỂ CỦA CỘNG ĐỒNG (01/07/2026)

Những tin cũ hơn

• PHÁT BIỂU CỦA TỔNG BÍ THƯ, CHỦ TỊCH NƯỚC TÔ LÂM TẠI HỘI NGHỊ SƠ KẾT 1 NĂM VẬN HÀNH MÔ HÌNH TỔ CHỨC TỔNG THỂ CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VÀ MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN 3 CẤP (01/07/2026)
• XÂY DỰNG “GIA ĐÌNH HẠNH PHÚC - KHU DÂN CƯ HẠNH PHÚC”: KHƠI DẬY SỨC MẠNH NÉT ĐẸP VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG (01/07/2026)
• MỞ RỘNG CƠ HỘI VIỆC LÀM CHO NGƯỜI CAO TUỔI (01/07/2026)
• TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐỖ MƯỜI GHI DẤU ẤN TRONG CUỘC THI CHÍNH LUẬN VỀ BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG (01/07/2026)
• HÀ NỘI ĐỔI MỚI TRONG TƯ DUY, THÚC ĐẨY TINH THẦN “KIẾN TẠO, PHỤC VỤ” (01/07/2026)
• TIẾP TỤC HOÀN THIỆN ĐỂ MÔ HÌNH MỚI PHÁT HUY HIỆU QUẢ (01/07/2026)
• SAU MỘT NĂM XÂY DỰNG, VẬN HÀNH MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG 2 CẤP: CHỦ TRƯƠNG LỚN, LÒNG TIN VỮNG CHẮC, TƯƠNG LAI RỘNG MỞ (01/07/2026)
• GIA ĐÌNH CHÚNG CHÁU CÒN PHẢI CỐ GẮNG NHIỀU HƠN NỮA TRONG KỶ NGUYÊN SỐ! (30/06/2026)
• KHƠI DẬY KHÁT VỌNG “GIA ĐÌNH HẠNH PHÚC - QUỐC GIA THỊNH VƯỢNG” (30/06/2026)
• PHƯỜNG PHƯƠNG LIỆT RA MẮT CÂU LẠC BỘ NGHỆ THUẬT TRUYỀN THỐNG (30/06/2026)