Khi về hưu và nhận nhiệm vụ Bí thư Chi bộ Khu dân cư số 9, Tôi có điều kiện tiếp xúc nhiều hơn với những người cao tuổi trong Tổ dân phố. Qua các buổi sinh hoạt và trò chuyện, Tôi nhận ra một thực tế rằng: Công nghệ đang phát triển nhanh chóng, nhưng có một khoảng cách lớn khiến nhiều người cao tuổi bị “bỏ lại phía sau”.

Ông Đinh Ngọc Sơn - Bí thư Chi bộ KDC số 9 phường Dịch Vọng Hậu,
quận Cầu Giấy (cũ) say sưa thuyết trình về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo Dù có điện thoại thông minh trong tay, nhiều cô bác chỉ sử dụng để nghe, gọi, hoặc lướt mạng xã hội một cách dè dặt, vì sợ nhấn nhầm, sợ bị lừa đảo, hoặc đơn giản là thấy... quá khó.
Tôi từng nhiều lần tự hỏi: Liệu người cao tuổi có quyền được học hỏi, được tiếp cận công nghệ như những người trẻ không? Và nếu có, chúng ta đã làm gì để hỗ trợ họ? Với kinh nghiệm giảng dạy tại Trường Quản trị và Kinh doanh (HSB) và sự hiểu biết, cộng với sự đam mê về chuyển đổi số, Tôi quyết định khởi xướng Dự án “Công nghệ và AI cho Người cao tuổi”. Mục tiêu không chỉ là hướng dẫn sử dụng các thiết bị công nghệ, mà còn là tạo ra một không gian học tập thân thiện, khơi dậy tinh thần “Học tập suốt đời” - điều mà Tôi tin là không bao giờ là quá muộn để bắt đầu thực hiện Dự án này.
Những lớp học đầu tiên bắt đầu từ tháng 3 năm 2025 tại Khu dân cư số 9 (nơi đảm nhiệm Bí thư Chi bộ). Mỗi lớp học có khoảng 15 đến 20 học viên, độ tuổi từ 60 đến 85 tuổi. Chúng tôi học cùng nhau trong một không gian nhỏ, gần gũi, thân thiện và ấm cún, nơi không có bảng đen, phấn trắng mà có những chiếc điện thoại thông minh - vật dụng vừa quen, vừa lạ với những người lớn tuổi. Tôi cùng các tình nguyện viên “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn từng thao tác như: cách gửi tin nhắn Zalo, đặt lịch khám bệnh online, tra cứu thông tin sức khỏe, thanh toán không dùng tiền mặt, hoặc gọi xe công nghệ…Từng bước, “nỗi sợ” về công nghệ tan dần, thay vào đó là ánh mắt rạng ngời khi các cô bác tự mình gửi được những bức ảnh cho con cháu ở xa, hay tự đặt được vé tàu về thăm quê.
Điểm đặc biệt trong thực hiện Dự án là việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào giảng dạy. Tôi hướng dẫn các bác trò chuyện với ChatGPT để viết thơ, tìm công thức nấu ăn, học tiếng Anh, hoặc đơn giản là hỏi về tư vấn sức khỏe và dinh dưỡng. Có những bác lần đầu thử sử dụng vẫn còn bối rối, nhưng khi thấy kết quả hiện ra chỉ sau vài giây, ai cũng ngạc nhiên thích thú. Có bác bảo Tôi: “Không ngờ máy móc bây giờ hiểu cả chuyện đời thường đến thế”. Đó không chỉ là kiến thức, mà còn là một cách giúp người cao tuổi cảm thấy mình vẫn đang sống trong một thế giới hiện đại - một cách trọn vẹn và hết sức có ý nghĩa.
Dự án chuyển đổi số dành cho Người Cao tuổi ra đời Tính đến tháng 7 năm 2025, Dự án đã triển khai được 10 khóa học, với hơn 150 lượt học viên tham gia. Có người quay lại học đến lần thứ ba, thứ tư - không phải vì chưa đủ, mà vì cảm thấy gắn bó và thân thiết. Cũng từ những lớp học này, nhiều học viên đã trở thành “giảng viên tại gia”, hướng dẫn lại cho bạn bè, người thân. Tinh thần chia sẻ ấy khiến Tôi tin rằng, đây không chỉ là lớp học về công nghệ, mà là một phong trào học tập cộng đồng thực thụ.
Trong thời gian tới, Tôi dự định mở rộng mô hình sang các phường khác, phát triển thêm các khóa Chuyên đề như: AI trong chăm sóc sức khỏe, ứng dụng số trong quản lý tài chính cá nhân, hoặc sáng tạo nội dung số dành cho người cao tuổi. Tôi cũng mong muốn xây dựng “Cộng đồng học tập” trực tuyến - Nơi các cô bác có thể vừa học, vừa trao đổi kinh nghiệm, vừa truyền cảm hứng cho nhau. Và quan trọng nhất, Tôi tin rằng Dự án này sẽ chỉ thực sự bền vững khi có sự đồng hành của nhiều lực lượng phối hợp: Chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp công nghệ và đặc biệt là thế hệ trẻ.
Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện kỹ thuật - mà còn là hành trình để không ai bị bỏ lại phía sau. Tôi tin rằng, khi người cao tuổi tự tay gửi một tin nhắn, tra cứu thông tin, hay trò chuyện với AI - thì đó chính là hình ảnh đẹp nhất của một xã hội học tập - nơi mọi người, ở bất kỳ lứa tuổi nào, đều có quyền tiếp cận những tri thức và sống trọn vẹn trong kỷ nguyên số./.
Tin bài và ảnh: ĐINH NGỌC SƠN
Giảng viên HSB, Đại học Quốc gia Hà Nội,
Bí thư Chi bộ số 9, phường Cầu Giấy, Hà Nội
Chú ý: Việc đăng lại bài viết trên ở website hoặc các phương tiện truyền thông khác mà không ghi rõ nguồn http://nukeviet.vn là vi phạm bản quyền